Koruma statüsüne rağmen çalışma başladı

Orhan Okutan / habercitv.com.tr Yazı İşleri Müdürü

Fethiye’nin Kayaköyü sınırlarında bulunan koruma altındaki SİT alanında denizden getirilen iş makineleriyle sondaj çalışması yeniden başladı. Vatandaşlar tepkili: “Tarihi alanlarda bilim konuşmalı, makineler değil.”

Darboğaz Koyu, bu kez doğal güzellikleriyle değil, başlatılan tartışmalı çalışmalarla gündemde. Kıyı Yönetimi ve Çevre Koruma A.Ş., imar planı değişikliği hazırlığı kapsamında Deniz Sondajlı Etüt, Oşinografi ve Batimetri çalışmalarına başladı.

Çalışmalar için iş makineleri önce karadan getirilmek istendi, halkın tepkisi üzerine geri çekilmişti. Ancak şimdi denizden yüzer platformla getirilen makinelerle çalışma yeniden başlatıldı.

KORUMA STATÜSÜNE RAĞMEN ÇALIŞMA BAŞLADI

Darboğaz Koyu, Birinci Derece Arkeolojik SİT alanı olarak korunuyor. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca, birinci derece arkeolojik sit alanlarında sadece bilimsel kazı ve araştırmalara izin veriliyor.

ÜST ÖLÇEKLİ PLANLARDA İSKELE VEYA BAĞLAMA ALANI YOK
Çalışmaların mevzuat açısından da dayanağı bulunmuyor.
Yürürlükteki 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, 1/50.000 ölçekli Bütünleşik Kıyı Alanları Planı ve 1/25.000 ölçekli Fethiye Çevre Düzeni Planı’nda Darboğaz Mevkii’nde yat bağlama veya iskele yapımı öngörülmüyor.
İmar mevzuatına göre alt ölçekli planların üst ölçekli planlara uyumlu olması zorunlu. Bu nedenle mevcut çalışmaların yasal bir dayanağı bulunmadığı ifade ediliyor: “Plan hiyerarşisine aykırı her işlem, hukuken geçersizdir. Mevzuat izin vermiyorsa, fiilen yapılan her adım usulsüzdür.”

ÇALIŞMALAR KALICI HASAR VEREBİLİR
Uzmanlar, “imar planı hazırlığı” gerekçesiyle yapılan deniz sondajının kanun ve koruma ruhuna aykırı olduğunu belirtirken, projenin Koruma Kurulu onayına tabi olduğunu da hatırlatıyorlar.

Yetkililer çalışmaların “imar planı için hazırlık” olduğunu savunsa da, uzmanlar iş makinelerinin deniz ekosistemi ve arkeolojik kalıntılara geri dönülemez zararlar verebileceğini söylüyor:

“Arkeolojik alanda sondaj yapmak, bilimsel amaçla bile olsa titizlikle yürütülmeli. İmar planı gerekçesiyle yapılan Sondaj darbeleri, binlerce yıllık arkeolojik katmanları silebilir. Bir kez zarar görürse, tarihi ve doğal dokunun geri dönüşü yok.”

YETKİLİLERE ÇAĞRI

Vatandaşlar, Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne çalışmaları derhal durdurma çağrısında bulundu. “Darboğaz Koyu’nun statüsü bellidir. Koruma alanında plan değişikliği olmaz, bilimsel kazı ve araştırmanın dışında çalışma yapılamaz.”

Darboğaz Koyu’nda yapılan sondajlı etüt çalışması, yalnızca teknik bir işlem değil; tarih, hukuk ve çevre bilincinin sınandığı bir olay olarak öne çıkıyor. Yüzyıllık arkeolojik katmanlar ve hassas ekosistem, birkaç iş makinesi ve sondajla geri dönülemez biçimde zarar görebilir.

Fethiyeliler, Fethiye’nin simge koyunun “imar planı hazırlığı” gerekçesiyle tahrip edilmemesi için yetkililerden adım bekliyor.