Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), yayımladığı son "Havadaki Toz Bülteni" ile kum ve toz fırtınalarının artık yalnızca çöl bölgelerini değil, dünya genelinde yüz milyonlarca insanı etkileyen küresel bir çevre ve sağlık sorunu haline geldiğini açıkladı.
Rapora göre 2025 yılında küresel ortalama toz konsantrasyonları önceki yıla yakın seviyelerde seyretse de Çin ile ABD-Meksika sınırında son yılların en şiddetli kum ve toz fırtınaları yaşandı. Kuzey Afrika ve Orta Doğu da yoğun toz taşınımlarından önemli ölçüde etkilendi.
Her yıl yaklaşık 2 milyar ton tozun atmosfere karıştığını belirten WMO, bu tozların binlerce kilometre taşınarak kıtaları ve okyanusları aşabildiğini vurguladı. Raporda, kuraklık, çevresel bozulma ile yanlış su ve arazi yönetiminin kum ve toz fırtınalarının şiddetini artırdığı ifade edildi.
İNSAN SAĞLIĞINI VE EKONOMİYİ ETKİLİYOR
WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, kum ve toz fırtınalarının yalnızca hava kalitesini bozmadığını; tarımsal üretimi azalttığını, ulaşım ve havacılığı aksattığını, su ve enerji sistemleri üzerinde baskı oluşturduğunu ve ekosistemlere zarar verdiğini belirtti. Saulo, "Hiçbir ülke bu etkilerden muaf değildir." değerlendirmesinde bulundu.
YAPAY ZEKÂ ERKEN UYARIDA KULLANILACAK
Raporda, yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknolojilerinin kum ve toz fırtınalarının daha doğru tahmin edilmesinde önemli avantaj sağlayabileceği belirtilirken, uydu gözlemleriyle desteklenen yeni sistemlerin erken uyarı hizmetlerini güçlendireceği kaydedildi.
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER'DEN KÜRESEL MÜCADELE
Birleşmiş Milletler'in 12 Temmuz'u "Uluslararası Kum ve Toz Fırtınalarıyla Mücadele Günü" ilan ettiği, 2025-2034 dönemini ise "Kum ve Toz Fırtınalarıyla Mücadele On Yılı" olarak kabul ettiği hatırlatılan raporda, uluslararası iş birliğinin artırılması çağrısı yapıldı.