İstanbul'un Yerebatan Sarnıcı'ndan sonraki en büyük sarnıcı olan 1600 yıllık Binbirdirek Sarnıcı, bir zamanlar sarayların suyunu depolarken bugün yılda 50-60 caz konserine, sergilere ve lansmanlara ev sahipliği yapıyor.

Anadolu Ajansının "İstanbul'un Su Uygarlığının Şahitleri: Sarnıçlar" başlıklı dosya haberinde, kentin tarihi su yapılarından Binbirdirek Sarnıcı'nın mimarisi ve bugünkü kullanımı anlatıldı. Sultanahmet yakınlarındaki sarnıç, yaklaşık 3 bin 500 metrekarelik alanı ve iki parçalı mermer sütunlarıyla ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.

Binbirdirek Sarnıcı'nda kırmızı ışıkla aydınlatılan iki parçalı mermer sütunlar (Fotoğraf: AA)

4. yüzyılda saray için yapıldı

Binbirdirek Sarnıcı, 4. yüzyılda İmparator 1. Konstantin döneminde Roma soylusu Philoksenos tarafından sarayların su ihtiyacını karşılamak amacıyla yaptırıldı. Bizans döneminde su deposu olarak kullanılan yapı, Osmanlı döneminde zamanla suyunu kaybetti; kumaş ve iplik atölyesi, pazar yeri ve depo gibi farklı amaçlarla kullanıldı.

Sarnıcın sütunları, üst üste bindirilmiş iki gövdeden oluşuyor. Sütunların üzerinde hiçbir süsleme bulunmayan kesik piramit biçiminde başlıklar yer alıyor. Gövdelere işlenmiş işaretlerin ise sarnıcın yapımında çalışan taşçılara ait olduğu düşünülüyor.

Adı "bindirme direk"ten geliyor

Binbirdirek Sarnıcı İşletmecisi Mert Demircioğlu, yapının büyüklük bakımından Yerebatan Sarnıcı'ndan sonra İstanbul'daki ikinci büyük sarnıç olduğunu söyledi. Demircioğlu, sarnıcın inşa edildiğinde 224 sütunu bulunduğunu, bunlardan 212'sinin bugün ayakta kaldığını anlattı.

Binbirdirek Sarnıcı İşletmecisi Mert Demircioğlu sarnıcın içinde (Fotoğraf: AA)

Van Gogh'un kestane ağaçları tablosu 190,4 milyon dolara satıldı
Van Gogh'un kestane ağaçları tablosu 190,4 milyon dolara satıldı
İçeriği Görüntüle

Sarnıcı diğerlerinden ayıran özelliğin sütunların üst üste bindirilmiş iki parça mermerden oluşması olduğunu belirten Demircioğlu, iki parçanın ortasında bir bilezik ve onun altında kurşun bir tabaka bulunduğunu aktardı. Demircioğlu'na göre sarnıcın adı da bu yapısal özellikten, yani "bindirme direk"ten geliyor; zamanla halk dilinde "Binbirdirek" halini almış.

Ziyaretçilerin en çok ilgisini çeken ayrıntılar ise sütunların üzerindeki işaretler. Demircioğlu, her sütunda 15-20 çeşit farklı taşçı işareti ve Yunan monogramları bulunduğunu, bu işaretlerin işçilerin hak edişlerini almak için yaptığı işaretler olduğunu söyledi. Sütunlardaki haç işaretleri de misafirlerin dikkatini çeken detaylar arasında.

Konserlerde ses ve nem dengesi gözetiliyor

Bugün sarnıçta yılda yaklaşık 50-60 caz konseri, gösteriler, iftarlar, lansmanlar, sergiler ve fuarlar düzenleniyor. Demircioğlu, etkinlikler sırasında yapının nem ve ses dengesini sürekli kontrol altında tuttuklarını vurguladı: "Etkinliği yaparken de eseri korumamız lazım. Çünkü sesin sütunlara zarar vermemesi gerekiyor."

Demircioğlu, gelen misafirlerden de buranın 1600 yıllık bir yapı olduğunu gözeterek etkinliklere katılmalarını beklediklerini ifade etti.

Binbirdirek Sarnıcı'nın sütunlu iç mekanı (Fotoğraf: AA)

"İstanbul bir sarnıçlar şehri"

Sanat tarihçisi Hayri Fehmi Yılmaz, Binbirdirek Sarnıcı'nın İstanbul'un en çok ilgi çeken turistik yapıları arasında yer aldığını belirtti. Yılmaz, kentte 4, 5 ve 6. yüzyıllarda çok sayıda sarnıç inşa edildiğini, 11. yüzyıldan itibaren sayılarının yeniden arttığını, Osmanlı döneminde de daha küçük ölçekli sarnıçların yapılmaya devam ettiğini anlattı.

"İstanbul bir sarnıçlar şehri" diyen Yılmaz, bu yapıların bir kısmının bugün müze, bir kısmının sergi salonu olarak kullanıldığını ve hâlâ hem İstanbulluların hem de turistlerin ilgisini çektiğini söyledi. Dosyanın ilk bölümünde de İstanbul'un sarnıçlarının park, stat ve kültür alanına dönüşmesi anlatılmıştı.

Türkiye'nin dört bir yanında tarihi yapılar yeniden ziyaretçiyle buluşuyor. Muğla'da Milas'taki Zeus Lepsynos Tapınağı yeniden ayağa kaldırıldı, Yatağan'daki antik kentte ise Stratonikeia Roma Hamamı'nda depremlerin izi bulundu.