Göcek koylarında uygulanmaya başlayan mapa–şamandıra sistemiyle ilgili hazırlanan teknik değerlendirme raporunda, mevcut bağlama düzeninin tekne güvenliği açısından çeşitli riskler taşıdığı belirtildi.
yatmarina.com.tr’de yayınlanan habere göre çalışma; ODTÜ Kıyı ve Deniz Mühendisliği alanında uzun yıllardır görev yapan Prof. Dr. Ahmet Cevdet Yalçıner ile Uğur Gürşad Yalçıner tarafından hazırlandı. Rapor, Project Posidonia ve ECOLEGACY Mediterranean hesapları üzerinden paylaşıldı.
Hazırlanan teknik değerlendirmede sistemin temel amacının Göcek koylarını korumak olduğu belirtilirken, uygulamadaki bazı yöntemlerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği ifade edildi.
“HİÇBİR KAPTAN TEKNESİNİ KIÇTAN TEK HALATLA BAĞLAMAZ”
Raporda, Göcek’te kurulan sistemin teknelerin baştan tek şamandıraya, kıçtan ise kıyıya yakın tonozlara bağlı tek bir mapaya bağlanması prensibiyle uygulandığı belirtildi.
Ancak değerlendirmede, denizcilik pratiğinde teknelerin kıçtan tek halatla bağlanmadığı, güvenli bağlama için kıç tarafta çift bağlantının gerekli olduğu vurgulandı.
Hazırlanan şematik çizimlerde, iki teknenin aynı kıyı mapasını kullanmasının pratikte zor olduğu, özellikle rüzgârlı havalarda bunun ciddi operasyonel risk oluşturabileceği ifade edildi.
Raporda şu değerlendirmeye yer verildi:
“Her tekne kıçtan çift mapaya bağlanacağı için baş taraftaki şamandıralardan biri boşta kalacaktır.”
“TONOZLARIN ŞEV BOYUNCA KAYMA RİSKİ VAR”
Teknik değerlendirmede deniz tabanındaki eğimli bölgelerde yer alan bazı tonozların uzun vadede aşağı kayma riski taşıdığı da belirtildi.
Rapora göre, rüzgâr yükü zincir ve bağlantı sistemi üzerinden tonozlara aktarılıyor. Bu durumun tonozları daha derine doğru zorlayabileceği, teknenin baş kısmında aşağı yönlü kuvvet oluşturabileceği ifade edildi.
Kıyıya yakın tonozlar için de benzer risklerin geçerli olduğu kaydedildi.
BETON TONOZLARIN YAPISI ELEŞTİRİLDİ
Çalışmada kullanılan tonozların monoblok dikdörtgen prizma şeklinde tasarlandığı ve deniz canlıları için korunaklı boşluklar içermediği belirtildi.
Ayrıca bağlantı halkalarının sürtünme nedeniyle zaman içinde aşınabileceği, sistemde yedek bağlantı halkalarının düşünülmediği ifade edildi.
Raporda, bağlantı elemanının işlevini kaybetmesi halinde tonozun kullanılamaz hale gelebileceği değerlendirmesi yapıldı.
“2008’DEN BERİ KULLANILAN MAPALAR SORUN OLUŞTURMADI”
Hazırlanan teknik metinde, 2008 yılından bu yana kullanılan karaya sabitlenmiş mapaların deniz ve kara ekosistemine zarar vermediği savunuldu.
Doğal kayalara bağlanma yönteminin de uzun yıllardır uygulandığı belirtilirken, bu yöntemlerin neden tamamen terk edildiğinin anlaşılmadığı ifade edildi.
Raporda ayrıca Göcek’te kaptanların teknelerini ağaçlara bağlamadığı, bunun bölgede uzun yıllardır bilinen temel bir denizcilik prensibi olduğu vurgulandı.
“TONLARCA BETONUN ÇEVRESEL ETKİSİ SORGULANMALI”
Teknik değerlendirmede, korunması hedeflenen koyların tonlarca ağırlıktaki beton tonozlarla donatılmasının çevresel etkilerinin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Raporda, mevcut sistemin geliştirilmesine yönelik dört öneri paylaşıldı.
DÖRT MADDELİK ÖNERİ
Hazırlanan çalışmada şu önerilere yer verildi:
BAŞTAN BAĞLAMA İÇİN ŞAMANDIRA SİSTEMİ KORUNMALI
Kıç bağlamada kıyı mapaları ve doğal kayalar kullanılmalı
Kıyıdaki mapa sayısı denizdeki şamandıra sayısının en az iki katı olmalı
Sistem ücretli olacaksa ücretler yalnızca bakım ve işletme giderlerini karşılayacak seviyede tutulmalı
PROF. DR. AHMET CEVDET YALÇINER KİMDİR?
Prof. Dr. Ahmet Cevdet Yalçıner, 1979 yılında ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisans ve doktora çalışmalarını ODTÜ Kıyı ve Deniz Mühendisliği alanında tamamladı.
Japonya, ABD, Maldivler ve Malezya’da çeşitli araştırma ve danışmanlık görevlerinde bulunan Yalçıner, tsunami modellemeleri ve kıyı mühendisliği alanındaki çalışmalarıyla tanınıyor.
ODTÜ Kıyı ve Deniz Mühendisliği Araştırma Merkezi Başkanlığı görevini sürdüren Yalçıner, 2019 yılında Japonya Ulaştırma, Altyapı, Turizm Bakanlığı tarafından verilen Uluslararası Hamaguchi Ödülü’ne layık görüldü.
