Şanlıurfa’da 52 yaşındaki Mehmet Karaca, tarihi sokaklar arasındaki 25 metrekarelik dükkânında koyun derisini müzik aletine dönüştürüyor. İhlas Haber Ajansına konuşan Karaca, 45 yıldır sürdürdüğünü söylediği baba mesleğini artık kendi yetiştirdiği çocuklarıyla birlikte devam ettiriyor.

Küçük dükkândan Türkiye’nin dört yanına

Karaca’nın çalıştığı dükkânda ham deri, birbirini izleyen işlemlerin ardından def haline geliyor. Usta, Türkiye’nin farklı bölgelerinden gelen siparişleri karşılıyor. İHA’nın haberine göre kentte bir dönem sayıları 100’ü aşan deri ustalarından geriye bu işi el emeğiyle sürdüren Karaca kaldı. Karaca da el işi üretimde son usta olduğunu belirtiyor.

Kürkçülük ve defçilik, geçmişi uzun yıllara uzanan el sanatları arasında bulunuyor. Şanlıurfa’da el davulu, bendir ve def adıyla bilinen müzik aletlerine, ilahi gruplarının çoğalması ve sektörün gelişmesiyle ilgi arttığı aktarılıyor. Buna karşılık bu aletleri geleneksel yöntemlerle üreten ustaların sayısının azaldığına dikkat çekiliyor.

Kasaptan gelen deri günler süren işlemden geçiyor

Karaca’nın anlattığı üretim süreci, kasapların getirdiği ham koyun derisiyle başlıyor. Deri önce tuzlanıyor ve suda bekletiliyor. Tüylerinden ayrılması için yapılan işlemin ardından temizleniyor. Usta, derinin hazırlanmasının dört ila beş gün sürdüğünü söylüyor.

Temizleme aşaması tek işlemle bitmiyor. Karaca, tüylerin ayrılmasından sonra deriyi yıkadıklarını, fazla etleri aldıklarını ve yeniden yıkama yaptıklarını anlatıyor. Ardından derinin işlenmesi için gübreleme aşamasına geçiliyor. Ustanın verdiği bilgiye göre bu aşama da 24 saat sürüyor. Böylece kasaptan gelen ham malzeme, gerilip kurutulabileceği duruma getiriliyor.

Erzurum’da bir kase kelle paça için mesai bir gün önce başlıyor
Erzurum’da bir kase kelle paça için mesai bir gün önce başlıyor
İçeriği Görüntüle

Temizlenen deriler daha sonra evlerin damında tahtalara geriliyor. Germe işlemini kurutma takip ediyor. Kuruyan deri, hem def yapımında kullanılabilecek hem de üzerine yazı yazılabilecek kıvama ulaşıyor. Karaca, bazı müşterilerin deri üzerine resim veya yazı da istediğini belirtiyor.

Kasnakla buluşunca müzik aletine dönüşüyor

Defin hazırlanmasında yalnız deri üzerinde çalışılmıyor. Dükkâna ham halde gelen kasnak da ayrıca işleniyor. Karaca, kasnağı yaklaşık iki günlük işlemin ardından tamamladıklarını ifade ediyor. Son aşamada hazırlanan deri kasnağa geçirilerek def ortaya çıkarılıyor. İHA’nın aktardığına göre satışa sunulan deflerin fiyatları 400 liradan başlayıp 2 bin liraya kadar çıkıyor.

Baba mesleğini yeni kuşağa aktardı

Çocukluğundan beri bu işin içinde olduğunu söyleyen Karaca, mesleğini severek sürdürüyor. Aile içindeki aktarımı, “Çocuklarımı da yetiştirdim, şimdi çocuklarımla beraber bu işi yapıyorum” sözleriyle anlatıyor. Böylece yıllardır çalıştığı meslek, aynı dükkânda çocuklarının da katıldığı bir üretimle devam ediyor.

Karaca, el emeğine dayanan bu mesleğin korunması gerektiğini vurguluyor. Yetkililerin harekete geçmesini isteyen usta, bir yandan farklı illerden gelen siparişleri hazırlarken diğer yandan babasından öğrendiği işi çocuklarıyla birlikte yaşatmayı sürdürüyor.

El emeğiyle üretim yapan ustaların bir başka örneği için Trabzon’da ahşap evleri kumandayla döndüren ustanın hikâyesini de okuyabilirsiniz.