Bu tür gelişmeler genellikle piyasalarda sert satışlarla ilişkilendirilir. Ancak Borsa İstanbul’un verdiği tepki, bu ezberi her zaman doğrulamıyor.
Bu nedenle asıl soru şu: İki farklı savaş sürecinde Borsa İstanbul nasıl bir tepki verdi ve bu tepki bize ne anlatıyor?
İki Savaş, İki Tepki mi?
Rusya–Ukrayna savaşı 24 Şubat 2022’de başladıktan sonra Borsa İstanbul, dolar bazında yaklaşık 135 seviyelerine kadar düştü. Süreç içerisinde savaşın etkilerinin sınırlı kalabileceği ve bazı fırsatlar doğurabileceği anlaşıldıkça endeks aynı yıl içerisinde 300 dolar seviyelerine kadar yükseldi.
Benzer bir tabloyu İran ile ABD/İsrail geriliminde de görmek mümkün:
Savaş öncesi zirve: 326 dolar
İlk şok sonrası düşüş: 276 dolar
Güncel seviye: 313 dolar
Bu tablo bize şunu gösteriyor:
Piyasa önce riski fiyatlıyor,
Ardından gerçek etkiyi değerlendirmeye başlıyor
Bu durum, savaşların borsayı otomatik olarak yükselttiği anlamına gelmez; piyasa, her zaman savaşın ekonomik sonuçlarını ve Türkiye’ye yansımalarını fiyatlar.
Piyasa (Yani Yatırımcılar) Ne Yapıyor?
Geçmişten bugüne piyasa davranışı benzer bir kalıp izliyor:
Belirsizlik → satış
Analiz süreci → dengelenme
Gerçek etki → yön belirleme
Bugün Borsa İstanbul’un 276 dolardan 313 dolara toparlanması, piyasanın bu ikinci aşamada olduğunu gösteriyor.
Olası Maliyetler
Jeopolitik gerilimlerin Türkiye ekonomisi üzerindeki maliyetleri göz ardı edilmemelidir:
Petrol fiyatlarında yükseliş
Enerji ithalat faturasının artması
Enflasyon baskısının devam etmesi
Bu faktörler, makro ekonomik dengeler açısından önemli riskler oluşturur.
Olası Fırsatlar
Diğer tarafta ise farklı bir dinamik oluşabilir:
Türkiye’nin bölgesel ticaret merkezi rolünün güçlenmesi
Sermaye akımlarının daha güvenli ülkelere yönelmesi
Üretim ve lojistikte alternatif ülke olarak öne çıkma
Bu gelişmeler, şirket kârlılıkları üzerinden borsaya pozitif yansıyabilir.
Kritik Çekince: İç Dinamikler
Burada en önemli nokta şudur:
Borsa İstanbul’un yönünü yalnızca savaşlar belirlemez.
Aşağıdaki iç dinamikler en az dış gelişmeler kadar belirleyicidir:
Enflasyonun seyri
Faiz politikası
Kur dengesi
Şirket kârlılıkları
Ekonomik güven
Bu nedenle dışarıda fırsat oluşsa bile, içerideki kırılganlıklar bu etkiyi sınırlayabilir.
Sonuç
Sonuç olarak, son iki büyük jeopolitik gerilim Borsa İstanbul açısından önemli bir gerçeği ortaya koyuyor: Piyasa savaşın kendisini değil, ekonomik etkisini fiyatlıyor. İlk şok dalgası çoğu zaman satış getirirken, süreç netleştikçe riskler ve fırsatlar yeniden dengeleniyor. Ancak bu denge yalnızca dış gelişmelere bağlı değil; Türkiye’nin iç ekonomik dinamikleri de en az savaşın kendisi kadar belirleyici oluyor. Bu nedenle önümüzdeki süreçte asıl soru şu olacak: Bu savaş Türkiye için yalnızca bir maliyet mi yaratacak, yoksa sınırlı riskle birlikte yeni fırsat alanları da açacak mı?
Borsa, savaşları değil; sonuçlarını fiyatlar.
Not: Bu yazıda yer alan değerlendirmeler genel ekonomik analiz niteliğinde olup yatırım tavsiyesi değildir.
Aydın Uçar
Piyasa Analisti | Finansal ve Kurumsal Yönetim Danışmanı
E-posta: [email protected]
X:https://x.com/Aydinucar82
YouTube:https://www.youtube.com/@360Finans
