Şehir Plancısı Birol Keski, 1957 yılından günümüze Fethiye Körfezi’nin temizlenmesi için hazırlanan raporları, düzenlenen çalıştayları ve verilen siyasi vaatleri değerlendirdi. Keski, aradan geçen yaklaşık 70 yıla rağmen körfez kirliliğinin çözülemediğini savundu.
Birol Keski: “1957 yılından günümüze değin, 70 seneden beri Fethiye Körfezi kirliliği ve körfezin kirlilik yaratan unsurlar ile dolması hep gündemde kaldı. Fethiye Körfezi hakkında çalıştaylar, toplantılar yapıldı, raporlar hazırlandı, seçim vaatlerinde adayların ilk gündemlerinde yer aldı, sözler verildi, defalarca temizlik gemileri geldi, ancak gelinen noktada Fethiye Körfezi temizliğine bir türlü başlanılamadı.Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye körfez temizliği çalışmalarına başlanılacağını açıkladı ve TÜÇA-1 isimli temizlik gemisi Fethiye'ye geldi, ancak yaklaşık 4 aydan beri körfezde faaliyetsiz şekilde demirli olarak beklemede. Fethiye Körfez temizliğinin yapım aşamaları, çalışma programı, 16 milyon m3 dip çamurunun nasıl bertaraf edileceği veya nereye döküleceği konularında bilgi verilmedi, kısacası proje açıklanmadı. Körfez temizlik projesinin hazır olmadığı yönünde oluşan belirsizlikler, 16 milyon m3 dip çamurunun açık denizde bir alana boşaltılacağı veya Şehit Fethi Bey Parkından kamyonlara yüklenerek Çırpı Mahallesindeki çöp depolama alanına nakledileceği gibi spekülasyonlar halk arasında konuşulmaya başladı. Bu sebeple çalışmalara başlanılmadan önce, körfez temizlik projesinin çalışma programını açıklaması önem arz ediyor. Üstelik il olması gündeme gelen Fethiye'nin sadece merkez mahallelerinin bir bölümünü oluşturan % 30'unda kanalizasyon ve arıtma sistemi var iken, Fethiye'nin diğer % 70'lik bölümü foseptik çukurları ve kanallar vasıtasıyla toprağı, yer altı sularını ve dolayısıyla ulaştıkları körfezi kirletmeye devam ederken körfez temizliğinin ivedilikle yapılması daha da önem arz etmektedir. Fethiye'nin il olmasıyla artacak nüfus ve yapılaşma baskısı sonrasında gerekli ve zorunlu teknik altyapı yatırımlarının yapılmaması durumunda şehir yaşanamaz hale gelecek ve körfez ekosistemleri canlılığını yitirecektir.

Fethiye Körfez kirliliği konusundaki 70 yıllık süreçte neler yapıldığı ve yapılan bu çalışmaları dikkate alarak temizlik aşamasında ve sonrasında yapılması gereken hususları gündeme taşımak gereği oluştu.
Fethiye Körfezi'ne dökülen Murt Deresi 1957-1962 yılları arasında süren bir çalışma ile ıslah edilerek taşkınların önlenmesi hedeflenmiştir. 1991 yılında Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından Batı Akdeniz Havzası için Havza Koruma Eylem Planı hazırlanmaya başlanılmış ve o tarihlerde Fethiye Körfezi'nin sedimantel malzemeyle dolmasının engellenmesi için yapılacak çalışmaları açıklayan bir rapor hazırlanmıştır. 1992 yılından itibaren, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından Batı Akdeniz Havza Koruma Eylem Planı kapsamında, "Fethiye Körfezi Yan Dereleri Yukarı Havza Islahı" adı altında ıslah çalışmaları başlamıştır. Fethiye Körfezi'ne dökülen Susambeleni Deresi, Murt Deresi ve ayrıca toplamda 18 adet Tahliye ve Drenaj Kanalları projelendirilmiş ve ıslah çalışmaları başlamıştır. 2006 yılında Deniz ve Kıyı İnceleme Merkezi tarafından Fethiye Körfezi hakkında bir çalışma yapılmış, 2007 yılında da TURMEPA Derneği tarafından Fethiye Körfezi'nin kirliliğinin önlenmesi için alınması gereken tedbirler konulu bir çalıştay gerçekleştirilmiştir.
29 Mart 2009 yerel seçimlerinin hemen öncesinde, Çevre ve Orman Bakanı Veysel Eroğlu, seçim çalışmaları için gelmiş olduğu Fethiye'de körfez temizlik çalışmalarına başlanacağını açıklayarak "Haliç Körfezi'ni temizlemiş bizler için Fethiye Körfezi'ni temizlemek çocuk oyuncağı" şeklinde beyanatta bulunmuş, partisi yerel seçimde başarısız olunca temizlik konusu da rafa kaldırılmıştı.
2011 yılında ODTÜ İnşaat Fakültesi tarafından Fethiye Körfezi'nin yat bağlama kapasitesini belirleyen ve körfezdeki kirliliğin nedenleri ile bunlara karşı alınacak tedbirlerin açıklandığı bilimsel bir rapor hazırlanmıştır. Dr. Sinan Akbaşoğlu tarafından hazırlanan"Yarı Kapalı Basenlerde Rüzgar Kaynaklı Su Çevrimi ve Katı Madde Taşınımı:Fethiye Körfezi İçin Uygulama" isimli bir çalışma hazırlanmış, çalışma raporunda 1956 ile 2007 yılları arasında Fethiye Körfezinde 1 milyon m3 katı maddenin biriktiği, dere ve kanalların körfez çıkış ağızlarında biriken katı maddelerin düzenli taranması ve dereler üzerindeki malzeme tutucu bentlerin gözden geçirilmesi vurgulanmıştır.
2012 yılında, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi tarafından Fethiye Körfezi hakkında bir araştırma raporu hazırlanmış, dip çamurunun 2 milyon m3' ulaştığı belirtilerek Fethiye Körfezi'nin 15 yıllık bir ömrünün kaldığı açıklanmıştır.
2013 yılında Fethiye Körfezi'ne dökülen Murt Deresi Islah Projesi revize edilerek hatalı bir kararla betonla kaplanmış, böylece Murt Deresine karışan tüm kirlilik unsurlarının ve alüvyonel- sedimantel malzemelerinin çok hızlı bir şekilde körfezi doldurmasının önü açılmıştır.
2015 yılında, Gazi Üniversitesi tarafından Fethiye Körfez Kirliliği hakkında bir çalışma yapılmış, kirliliğin nedenleri ve alınacak tedbirler bir sonuç bildirgesiyle açıklanmıştır. Yine 2015 yılında, Fethiye Kent Konseyi ile Fethiye Deniz Ticaret Odası işbirliği yaparak Fethiye Körfezi'nin kirlenmesini önleyici tedbirlerin ortaya konması ve ilgili bakanlıkların bir proje hazırlayarak uygulamaya koymaları amacıyla bir Fethiye Körfez Çalıştayı düzenlenmesine karar verilmiş, ancak konuyla ilgili somut bir adım atılmamıştır.
2018 yılında MUÇEMER yapmış olduğu bir açıklama ile Fethiye Körfezi'ndeki sorunlar ve çözüm önerileri hakkında yeterli donanımlara sahip olunduğunu belirterek körfezi kurtarabilmek için bir çalıştayda görev almak istediklerini açıklamışlar ancak cevap alamamışlardır. Yine 2018 yılında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Fethiye Körfezi Temizleme Projesi hazırlandığı belirtilmiş ancak proje hakkında bir açıklama yapılmamıştır.

31 Mart 2019 yerel seçimlerin hemen öncesinde, Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, seçim çalışmaları için gelmiş olduğu Fethiye'de körfezin temizlik çalışmalarına başlanacağını açıklayarak körfez temizliği için bakanlıkça 250 milyon lira bütçe ayrıldığını söylemiş, ancak partisi yerel seçimlerde başarısız olunca temizlik konusu da rafa kaldırılmıştı. Aynı seçim döneminde Alim Karaca ise 125 milyon lira bedelle körfezi temizleyeceğini açıklamış, ancak seçimi kazandıktan sonra da bu vaadi, Ölüdeniz Kumburnu Plajının işletmesinin verilmesi halinde körfezi temizleyebilecekleri şeklinde evirilmişti.
23 Aralık 2019 tarihinde Fethiye Kent Konseyi, Fethiye Körfez Kirliliği Unsurları ve Çözüm Önerileri başlığında kapsamlı bir rapor hazırlamış, yapmış olduğu geniş katılımlı bir toplantıyla ilgili tüm kurumları işbirliğine davet etmiş ve rapor Muğla Valiliği'ne sunulmuş idi. Ancak geniş katılımlı toplantıda ilgili tüm kurumlar temsil edilmiş olmasına rağmen herhangi bir adım atılmamıştı.
2023 yılındaki Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Gürün, bir Fethiye ziyaretinde, "Fethiye Körfezini Fethiye'ye yakışır masmavi bir deniz haline getireceğiz, gerekli fizibilite etüdlerine başladık" şeklinde açıklama yapmış, ODTÜ öğretim görevlisi Prof Ahmet Cevdet Yalçıner başkanlığında yapılan etüd çalışmaları 15 Eylül 2023 tarihinde 19 resmi kurum temsilcilerinin katıldığı bir toplantı ile sunulmuş, deniz suyunun kimyasal analiz sonuçları, deniz dibi sığ sismik ölçüm ve batımetrik haritaların hazırlandığı şeklinde bilgilendirme yapılmıştır. Çalışmada,körfezin sadece temizlenmesi değil, aynı zamanda kirletici faktörlere karşı da korunması gerektiği vurgulanmıştır. Fethiye Körfezinin temizlenmesi maliyetinin 55 milyon euroluk bir bütçe gerektirdiği açıklanmıştır.
Yerel seçimlerden bir kaç gün önce, 29 Mart 2024 tarihinde Çamur 5 isimli gemi Fethiye Körfezine gelmiş, Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu yaptığı konuşmada, yaz aylarına kadar Fethiye Körfezi'nin pırıl pırıl hale getirileceğini açıklamış, bakanlar, genel müdürler ve siyasi otoritelerin katıldığı görkemli mitingde havai fişekler eşliğinde yapılan gösterilerle çalışmaların başlatıldığı açıklanmıştı.
31 Mart 2024 yerel seçimlerinin hemen öncesinde Fethiye'ye gelen Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan'ı Murat Kurum yaptığı konuşmada "Fethiye Körfezi'nin temizliğine başlıyoruz" dedi, dönemin belediye başkan adayı Muhammet Kökten ise körfeze gelen gemilerin körfez temizliği bitmeden ayrılmayacağını söylemiş olmasına rağmen seçimi kaybedince temizlik gemileri de Fethiye Körfezi'ni terketti, temizlik konusu da rafa kaldırıldı.
Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, 2025 yılında Fethiye CHP İlçe Başkanlığında yapmış olduğu konuşmada, körfezi temizlemek için hazır olduklarını beyan etmiş, "bir gemi getirterek burada çalıştıramayacak kadar aciz değiliz, ne gerekiyorsa yaparız" şeklinde açıklamalarda bulunmuş, ancak daha sonra Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından körfez temizliğiyle ilgili bir çalışma yapılmamıştır.
14 Ağustos 2026 tarihinde temizlik amacıyla Fethiye Körfezi'ne gelen TÜÇA-1 isimli gemi körfezde demirledi. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye Körfezi'nde birikmiş 16 milyon m3 dip çamurunu 3 yıl içerisinde çıkarılacağını, körfezdeki su kalitesinin ve ekolojik yapının daha sağlıklı hale getirilmesinin amaçlandığını açıkladı.
Fethiye Körfezi'ni temizlik amacıyla gelmiş olan TÜÇA-1 isimli geminin çalışma planı ve programları henüz açıklanmadı. Yaklaşık 4 aydan beri Fethiye Körfezi'nde demirli şekilde bekleyen gemilerin bu süre zarfında hangi çalışmaları gerçekleştirdikleri de açıklanmadı.
Ancak bilinmelidir ki, Fethiye Körfezi'nin temizliği ve barındırdığı ekosistemlerin sürdürülebilirliğinin sağlanarak gelecek nesillere hasarsız olarak miras bırakılabilmesi amacıyla yapılacak temizlik çalışmaları, birbirlerine bağlı proje komplekslerinden oluşmaktadır ve bu çalışmalar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı-Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Muğla Büyükşehir Belediyesi, Fethiye Belediyesi ve konu ile ilgili Sivil Toplum Kuruluşları'nın koordinasyon içerisinde birlikte çalışmalarıyla mümkündür.
Dolayısıyla çalışma öncesi, körfez temizliğine ilişkin ilgili resmi kurum ve kuruluşların görüş, etüd ve izinleri alınmalıdır. Fethiye Körfezi'nde batımetrik haritalandırma, oşinografik ölçümler gibi çalışmalar yapılmalı, körfezin GÜNCEL OLARAK "Çökel Dağılım Haritası" hazırlanmalı, deniz dip topoğrafyası, yerel akıntılar, dalgalar, denizaltı morfolojik yapısı, ekosistem ve biyoçeşitlilik raporları, dip derinlikleri, dip çökelti malzemelerinin cinsi ve tabandaki kalınlıkları, dip çamurunun ve körfez suyunun kimyasal ve fiziksel analiz(özellikle azot, fosfor, kurşun, demir ) raporları gibi bilimsel çalışmalar yapılarak mevcut durum güncel güncel olarak yeniden belirlenmelidir.

Fethiye Körfezinde birikmiş durumdaki yaklaşık 16 milyon m3 dip çamurunun çıkarılma yöntemleri (tarama, vakumlama v.b.), çalışma aşamalarında alınacak önlemler, çıkarılan dip çamurunun boşaltılacağı alanların belirlenmesi (karasal alan veya denizel alan), çamurun nakledilme yöntemleri (boru ile taşınma, tanker gemi ile taşınma v.b.), karasal alana nakledilecek ise boşaltım alanlarının ve kamyonların taşıma güzergahlarının belirlenmesi (taş, maden ocakları v.b.) ve denizden taşınan dip çamurunun Fethiye'nin hangi kıyısından alınacağının belirlenerek nakliye alanının hazırlanması, denizel alana nakledilecek ise bu alanın belirlenmesi gibi çalışmalar yapılmalıdır. Ayrıca dip çamurunun, karasal boşaltım alanında vahşi depolama ile bekletileceği veya işlemlerden geçirilerek gübre yapımı vb amaçlarla kullanılacağı gibi hususların önceden projelendirilmesi gereklidir.
Fethiye Körfezindeki dip çamurunun çıkarılması, nakledilmesi ve belirlenen alana boşaltılması hususlarında proje kapsama alanlarına ait Kümülatif Etki Değerlendirmesi (K.E.D.), Çevresel Etki Değerlendirmesi (Ç.E.D.) ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (Ç.S.E.D.) Raporları hazırlanmadan ve Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca hazırlanan raporlara uygunluk görüşü verilmeden proje uygulamalarına geçilmesi mümkün değildir ve yürürlükteki mevzuatlara aykırıdır.
En önemli husus ise körfez temizliği çalışması yapılacak alanın bir Özel Çevre Koruma Bölgesi olduğu, zengin flora ve fauna çeşitliliğini barındıran ekosistemlerin korunarak sürdürülebilirliğinin sağlanmasının ana amaç olduğu çalışmanın tüm aşamalarında göz önünde bulundurulmalıdır.
Ayrıca, Fethiye Körfezine kirlilik unsurları ve alüvyonel malzeme taşıyan 18 adet drenaj/tahliye kanalları ile Susambeleni ve Murt Derelerinin ıslah edilmesi (yeşil ıslah projeleri), zirai atıkların ve ilaçların ambalajlarının ayrı toplanıp bunlara özel atık ambalaj konteynırlarının yaygınlaştırılması, kanallar ve derelere boşaltım yapan konutların, sanayi tesislerinin ve oto/çamaşır yıkamacıların belirlenerek bağlantılarının önlenmesi, yüzme havuzlarının sularının dere ve kanallara boşaltım yapmalarının önlenmesi, körfezdeki teknelerin atıklarının körfeze tahliyelerinin engellenmesi/bunların mavi kart sistemlerinin aktifleştirilerek denetimlerin artırılması, evlerde ve turistik tesislerde azot ve fosfor içermeyen deterjan ve sabunların kullanımının yaygınlaştırılması önem arz etmektedir. Fethiye'nin yaklaşık yüzde 30'luk bölümü kanalizasyon şebekesine sahiptir ve arıtma tesisine bağlı durumda olup, Fethiye'nin yüzde 70'lik bölümü foseptiklerle yeraltı sularını, toprağı ve Fethiye Körfezi'ni kirletmektedirler. Kanalizasyon şebekesi bulunmayan ve arıtma tesisine bağlı olmayan Yanıklar, Kargı, Çiftlik gibi denize kıyısı olan mahalleler ile Karaçulha, Çamköy, Esenköy, Eldirek gibi merkeze yakın yüksek nüfuslu mahallelerin ivedilikle kanalizasyon şebekesi yapılmalı ve arıtma tesisine bağlanılmalıdır. Karagözler Mahallesindeki tekne imalat ve bakım alanlarının da bu alandan kaldırılarak modern şekilde başka bir alanda yapılanmaları sağlanmalı, katı ve sıvı atıkları tesisin kendi bünyesinde ayrıştırılarak arıtılması sağlanmalıdır. Ayrıca, Fethiye Körfezindeki mevcut marinalar, tekne bağlama iskeleleri, günübirlik kullanım alanları (plajlar, restoranlar ve kafetaryalar) kapasitesinin çok üzerine çıkmış durumda olup körfezin kirletici unsurları arasında yer almaktadırlar. Fethiye Körfezi Tekne Taşıma Kapasitesi Raporu ve Fethiye Körfezi Ekosistem Taşıma Kapasitesi Raporu güncel verilerle hazırlanmadan yeni marina, yat bağlama iskelesi, liman, güneşlenme iskelesi gibi deniz yüzeyi kullanımlarına ve kıyılarda dolgu alanı veya kazıklı sistemlerle yapılan platformlar üzerine yerleşen yapıları içeren projelere izin verilmemedir.
Fethiye Körfezi'nin temizliği ve barındırdığı ekosistemlerin sürdürülebilirliğinin sağlanarak gelecek nesillere hasarsız olarak miras bırakılabilmesi amacıyla yapılacak çalışmalar BİRBİRİNE BAĞLI PROJE KOMPLEKSLERİNDEN oluşmaktadır bu çalışmalar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı-DSİ Genel Müdürlüğü, Muğla Büyükşehir Belediyesi, Fethiye Belediyesi, konu ile ilgili Sivil Toplum Kuruluşları ve duyarlı vatandaşların KOORDİNASYON İÇERİSİNDE birlikte çalışmalarıyla mümkündür.”
Next




